قرارگیری در معرض صداهای  بلند و ناهنجار می‌تواند به سلامتی گوش شما آسیب برساند. همواره مطمئن شوید که از روش‌های مناسب برای پیشگیری از آسیب شنوایی استفاده می‌کنید.

افت شنوایی در اثر نویز، اصوات ناهنجار و مزاحم بسیار شایع است و متخصصین سلامتی عمومی نگرانی خود را از این موضوع ابراز کرده‌اند که به علت گوش‌دادن به موسیقی با صدای بلند و به وسیله‌ی هدفون، سن ابتلا به این نوع کاهش شنوایی بسیار پایین آمده‌است. تخمین زده می‌شود که حداقل 26 میلیون آمریکایی مبتلا به کم شنوایی در اثر نویز و صداهای بسیار بلند هستند.

نویز، صدای مزاحم یا ناهنجار چیست؟

صوت به صورت کلی لرزش‌های منبع صوت است که از طریق هوا به گوش ما می‌رسد و به کمک لرزش پرده‌ی گوش شنیده می‌شود. صوت مزاحم یا ناهنجار، صدایی است که تولید شده است ولی تمایلی به شنیدن آن نداریم.

نحوه‌ی بروز افت شنوایی در اثر نویز و صدای بلند

[box type=”info” align=”aligncenter” class=”” width=””]این نوع کاهش شنوایی روز به روز افراد بیشتری را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد. بنابراین یادگیری نحوه‌ی صحیح استفاده از هدفون اهمیت بالایی دارد. [/box]

برای درک نحوه‌ی بروز کاهش شنوایی در اثر اصوات مزاحم، لازم است ابتدا با سازوکار شنیدن آشنا شویم. امواج صوتی از طریق گوش خارجی وارد می‌شوند و در مجرای شنوایی حرکت می‌کنند تا در نهایت به پرده‌ی گوش برسند. پس از آن با به لرزش درآمدن پرده‌ی گوش، سه استخوانچه‌ی شنوایی معروف به استخوان‌های چکشی، سندانی و رکابی نیز به لرزش درمی‌آیند و به کمک ساختار خود، صوت را تقویت می‌کنند و به مایع درون حلزون شنوایی انتقال می‌دهند. مایع درون حلزون شنوایی نیز به نوبه‌ی خود به تحریک سلول‌های مویی‌شکل می‌پردازد که در نهایت این سلول‌ها صوت را تبدیل به سیگنال الکتریکی می‌نمایند و از طریق عصب شنوایی آن را به مغز می‌رسانند. مغز نیز با تحلیل این سیگنال‌های الکتریکی درک ما از صوت ایجاد شده را شکل می‌دهد.

در صورت قرارگیری فرد در معرض نویزبا بلندی بیش از حد، نوسانات ایجاد شده در ساختار گوش نیز بزرگتر می‌شوند. در نتیجه‌ی این نوسانات، مایع درون حلزون شنوایی نیز حرکات شدیدی انجام می‌دهد که ممکن است منجر به خم‌ شدن سلول‌های مویی شکل تا مرز شکستگی آنها شود. این سلول‌ها ساختار ترمیم یا جایگزین پذیری ندارند و در صورت آسیب دیدن نیز توانایی تولید و انتقال سیگنال الکتریکی را از دست می‌دهند که این امر در نهایت منجر به کم شنوایی می‌گردد. صداهای شدید و کوتاه (مانند صدای شلیک تفنگ در نزدیکی فرد) و یا صداهای بلند و مداوم (از قبیل صدای کارکردن دستگاه‌های ساختمانی) می‌توانند به سلول‌های مویی‌شکل آسیب برسانند.

دلایل بروز کاهش شنوایی ناشی از نویز

شرایط کاری

کار با دستگاههای صنعتی پر سرو صدا منجر به کم شنوایی می شودبرای اکثر افراد، محل‌کار عمده‌ترین محل بروز آسیب‌های شنوایی در اثر اصوات مزاحم است. شغل‌هایی که بیشترین احتمال را برای بروز همچین مشکلاتی دارند عبارتند از:

  • کشاورزی: منابع بالقوه‌ی بسیاری برای آسیب رساندن به شنوایی در مزارع وجود دارد. به عنوان مثال تراکتور‌ها، کمباین‌ها، خشک‌کن غلات، هواپیماهای سم‌پاشی یا دستگاه‌های آبیاری می‌توانند با تولید اصواتی در محدوده‌ی 80 تا 115 دسی‌بل، آسیب رساننده باشند.
  • ساخت و ساز و نجاری: به وضوح کار در مشاغل ساختمانی می‌تواند برای شنوایی زیان‌آور باشد. بر اساس گزارش مرکز پیشگیری و کنترل بیماری (Center for Disease and Control) در آمریکا، 44 درصد نجارها و 48 درصد لوله‌کش‌ها گزارش داده‌اند که مشکلاتی در شنوایی خود تجربه می‌کنند.
  • کار در معادن: بر اساس آمار مرکز کنترل و پیشگیری بیماری در آمریکا نزدیک به 50 درصد معدنچیان تا زمان رسیدن به سن 50 سالگی، درگیر آسیب‌های شنوایی گوناگون می‌شوند. این رقم به صورت قابل توجهی از آمار 9 درصد برای مردم عادی بالاتر است. علاوه بر این، 70 درصد معدنچیان نیز تا سن 60 سالگی از به کم‌شنوایی مبتلا می‌گردند.
  • شغل‌های نظامی: بر اساس جدیدترین آمار ارائه شده، کاهش شنوایی در اثر اصوات ناهنجار، شایع‌ترین ضایعه در میان سربازان بازگشته از جنگ بوده است که علت اصلی بروز این ضایعات درگیری‌های در فاصله‌ی نزدیک و استفاده از بمب‌ها و خمپاره‌ها شناخته می‌شود. بر اساس آمار ارائه شده توسط گاردین (The Guardian) در سال 2009، حدود 69 درصد کماندو‌های ارتش سلطنتی انگلستان که از جنگ افغانستان بازمی‌گشتند، با آسیب‌های شنوایی ناشی از اصوات ناهنجار دست و پنجه نرم می‌کردند.

در آمریکا بر اساس قوانین وضع شده توسط سازمان ایمنی و سلامت محل کار (Occupational Safety and Health Administration) کارفرمایان موظف به رعایت موارد ایمنی جهت به حداقل رساندن تماس کارگران و کارمندان با اصوات ناهنجار خطرناک هستند. این مراقبت‌ها شامل ارائه‌ی لوازم مراقبت از گوش در حین کار، تعمیر و بازرسی ماشین‌آلات، ایجاد مانع بین منبع تولید اصوات مزاحم و افراد و برگزاری برنامه‌های شنوایی‌سنجی و مراقبت از شنوایی جهت حصول اطمینان از سلامت شنوایی کارگران و کارمندان می‌شود. در صورتی که کارفرمای شما در محل کارتان لوازم مراقبت از شنوایی در اختیار شما قرار می‌دهد، این موضوع را بسیار جدی بگیرید. چرا که به کمک این وسایل می‌توان مانع بروز آسیب‌های شنوایی ناشی از صداهای بلند شد.

فعالیت‌های تفریحی

بعضی مواقع فعالیت‌های تفریحی نیز سبب بروز آسیب‌های شنوایی ناشی از صداهای ناهنجار تولید شده در این فعالیت‌ها می‌شوند. به عنوان مثال تفریحاتی از قبیل اسنوموبیل سواری، تیراندازی، شکار، شرکت در کنسرت‌ها، گوش‌کردن به موسیقی با صدای بلند و موتورسواری آسیب‌زا برای شنوایی به شمار می‌روند.

افت شنوایی ناشی از گوش دادن به موسیقی با صدای بلندموتورسواری به روش‌های مختلفی می‌تواند به شنوایی آسیب بزند. به عنوان مثال در آزمونی که از 33 موتورسیکلت سوار در دانشگاه فلوریدا به عمل آمد، محققین متوجه شدند که بیش از نصف آن‌ها در زمان گاز دادن، صداهای مزاحم با شدت بالای 100دسی‌بل تولید می‌کردند. بر اساس مقررات سازمان ایمنی و سلامت محل کار، این شدت صوت تنها تا 15 دقیقه بی‌خطر محسوب می‌شود. در کمال تعجب استفاده از کلاه ایمنی از صدای خود موتور نیز برای سلامت شنوایی زیان‌بارتر است. علت این امر نحوه‌ی حرکت باد در اطراف کلاه ایمنی است که سبب به وجود آمدن فشارهای متغیر می‌شود. به عنوان مثال در سرعت 90 کیلومتر بر ساعت، نویز ایجاد شده توسط باد شدتی معادل 90 دسی‌بل دارد. در سرعت‌های مابین 120 تا 130 کیلومتر بر ساعت، این میزان به 105 دسی‌بل می‌رسد که برای شنوایی زیان‌اور است. استفاده از کلاه‌ ایمنی به منظور محافظت سر ضروری است، بنابراین موتورسواران باید از گوش‌گیر نیز برای محافظت گوش خود استفاده نمایند.

شرکت در کنسرت‌ها، گوش‌کردن به موسیقی با صدای بسیار بلند و یا نوازندگی نیز از دلایل بروز این نوع آسیب‌های شنوایی هستند. بر اساس تحقیقی که توسط دولت استرالیا انجام شد، 20 درصد شرکت‌کنندگان در این تحقیق از دستگاه‌های پخش موسیقی همراه در بلندی صدای آسیب‌زننده استفاده می‌کردند. همچنین تحقیقات انجام شده در هلند نیز حاکی از آن بود که 50 درصد افراد بزرگسال که از هدفون استفاده می‌کردند، در بلندی‌صدای بسیار بالا به موسیقی گوش می‌دادند و تنها 7 درصد از دستگاهی با قابلیت محدودکردن بلندی صوت بهره می‌بردند.

جدول شدت برخی از صداها

تشخیص کاهش شنوایی ناشی از اصوات ناهنجار:

در لیست زیر علایمی آورده می‌شود که در صورت احساس آنها باید جهت معاینه به متخصص شنوایی مراجعه نمایید:

  • در صورتی که احساس می‌کنید در درک صحبت‌های دیگران مشکل دارید یا احساس می‌کنید که جویده‌جویده و مبهم صحبت می‌کنند. این شرایط در محیط‌های شلوغ ممکن است تشدید شود. احساس چنین شرایطی ممکن است به معنی آسیب در شنیدن فرکانس‌های بالا باشد که تنها بر بخشی از اصوات تاثیرگذار خواهد بود.
  • بعد از گذشت ساعت‌ها از تماس شما با اصوات بلند و ناهنجار، گوش شما درد می‌کند.
  • اطرافیانتان متذکر می‌شوند که بلند صحبت می‌کنید یا داد می‌زنید.
  • صدای وزوز و یا زنگ در گوش خود می‌شنوید.

اثرات دیگر آسیب‌های ناشی از قرارگیری در معرض اصوات ناهنجار

علاوه بر آسیب رساندن به شنوایی، قرارگیری در معرض اصوات ناهنجار و بلند و آسیب‌های ناشی از آن می‌توانند منجر به عوارض زیر نیز بشوند:

  • استرس
  • اضطراب
  • بی‌خوابی، حتی بعد از قطع اصوات مزاحم
  • فشار خون بالا
  • افزایش ضربان قلب
  • انزوای ناشی از کاهش شنوایی
  • افسردگی ناشی از کاهش شنوایی

اقدامات پیشگیرانه

آسیب‌های شنوایی ناشی از صداهای ناهنجار معمولا دائمی هستند، بنابراین در نظر گرفتن اقدامات پیشگیرانه تا حد امکان، از اهمیت بالایی برخوردار است. راهکارهای زیادی برای افرادی که در معرض این نوع اصوات قرار می‌گیرند، وجود دارد، از جمله‌ی آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • گوش گیر - Earplug
    گوش گیر برای محافظت از گوش در برابر صداهای ناهنجار و مزاحم

    استفاده از گوش‌گیر‌ها که در مجرای شنوایی قرار می‌گیرند و آن را کاملا مسدود می‌کنند. این نوع گوش‌گیر‌ها در داروخانه‌ها، فروشگاه‌های ابزارآلات و فروشگاه‌های لوازم ورزشی قابل تهیه هستند. این گوش‌گیر‌ها در ابعاد و اشکال گوناگون عرضه می‌شوند و عموما شدت صوت را بین 15 تا 30 دسی‌بل کاهش می‌دهند که این میزان در اکثر موارد کفایت می‌کند، اما لزوما مناسب همه‌ی شرایط نیست. گوش‌گیرها همچنین می‌توانند در مطب متخصص شنوایی به صورت اختصاصی برای افراد طراحی شوند تا بهترین شکل قرارگیری در مجرای شنوایی را ارائه کنند.

  • استفاده از گوشی‌های ضد صوت که کاملا بر روی گوش قرار می‌گیرند و به صورت عایقی در برابر صوت عمل می‌کنند و شدت صوت را بین 15 تا 30 دسی‌بل کاهش می‌دهند. بسیاری از افراد از گوشی‌های ضد صوت و گوش‌گیرها به صورت همزمان استفاده می‌کنند تا شدت صوت را بیشتر کاهش دهند.
  • تعویض قطعات پر سروصدای ماشین‌آلات و روغن‌کاری قطعات به منظور کاهش صدای تولیدی آنها نیز می‌تواند اقدام موثری باشد.. بسیاری از ماشین‌ها و لوازم کشاورزی از صداخفه‌کن‌ها به منظور کاهش صدا استفاده می‌کنند.
  • کم کردن صدای موسیقی نیز اقدام موثری در جلوگیری از آسیب‌های شنوایی است. بسیاری از افراد از طریق هدفون‌های قرارگیرنده در گوش و با صدای بسیار بلند به موسیقی گوش می‌دهند. نسبت به سطح بلندی صدای موسیقی‌ای که به آن گوش می‌دهید هشیار باشید و هرگز از موسیقی برای جلوگیری از شنیدن اصوات دیگر استفاده نکنید.
گوشی ضد صوت - Earmuff
گوشی ضد صوت برای محافظت از گوش در برابر نویز و صداهای مزاحم

تمامی اقدامات ممکن را برای به حداقل رساندن تماس خود با اصوات بلند و ناهنجار انجام دهید. حتی در صورت نیاز به آن طرف خیابان بروید تا خود را در معرض اصوات ناهنجار محل ساخت و ساز پیش روی خود قرار ندهید و یا در صورت امکان گوش خود را بپوشانید. شدت صوت به نسبت عکس با مجذور فاصله ارتباط دارد. به این معنی که در صورت دوبرابر کردن فاصله‌ی خود با منبع صوت، شدت صوت به یک‌چهارم مقدار قبلی کاهش می‌یابد. و یا با سه برابر کردن فاصله‌ی خود با منبع صوت، شدت آن را به یک‌نهم مقدار اولیه کاهش می‌دهید. بنابراین با توجه به این نکته همواره تلاش کنید تا خود را از منابع اصوات ناهنجار دور نگاه‌دارید و به حفظ سلامت شنوایی خود کمک کنید.