متخصصین شنوایی به منظور ارائه‌ی پیشنهادهای هرچه بهتر جهت درمان مشکلات شنوایی شما، نیاز به تعیین نوع کم شنوایی دارند.

کاهش شنوایی در همه‌ی افراد به صورت یکسان و با دلایل مشابه اتفاق نمی‌افتد. این عارضه انواع، دلایل و نشانه‌های گوناگونی دارد. جهت یافتن بهترین و مناسب‌ترین درمان برای افت شنوایی، تعیین نوع آن از اهمیت اساسی برخوردار است.

آسیب‌های شنوایی به سه دسته‌ی عمده تقسیم می‌شوند که هرکدام از آنها علائم، علل و روشهای درمانی خاص خودشان را دارند. در ادامه به بررسی انواع کم شنوایی می پردازیم.

کم شنوایی حسی-عصبی (Sensorineural Hearing Loss)

شایع‌ترین نوع کم شنوایی، با نام کم شنوایی حسی-عصبی شناخته می‌شود. این نوع کاهش شنوایی، دائمی است و هنگامی رخ می‌دهد که یا سلول‌های مویی‌شکل در گوش داخلی آسیب می‌بینند و یا مستقیما خود عصب شنوایی درگیر می‌شود که در هر دو حالت انتقال سیگنال‌های عصبی به مغز دچار اختلال می شود. سیگنال‌های مسدود شده، غالبا اطلاعاتی درباره‌ی بلندی و شفافیت صدا را با خود حمل می کنند.

کم شنوایی حسی-عصبی

علل کاهش شنوایی حسی-عصبی

قرار گرفتن در معرض صداهای بلند بصورت مداوم می‌تواند باعث ایجاد افت شنوایی از نوع حسی عصبی شود.

اگر نوزادی با این نوع از آسیب شنوایی متولد شود، علت اصلی آن در اکثر موارد سندروم‌های ژنتیک است. در غیر این صورت عفونت‌های انتقال یافته از مادر به جنین در داخل رحم سبب بروز این نوع از افت شنوایی می شود. از انواع این عفونت‌ها می‌توان توکسوپلاسموز (toxoplasmosis)، سرخجه (rubella) و یا هرپس (herpes) را نام برد.

وقتی این نوع ضایعه در درازمدت و با افزایش سن فرد شکل می‌گیرد، عوامل زیادی ممکن است سبب بروز آن شده باشند، از قبیل:

  • زوال ناشی از بالا رفتن سن، پیرگوشی (presbycusis)
  • بیماری‌های عروقی
  • بیماری‌های خودایمنی Auto-Immune
  • عفونت‌هایی از قبیل مننژیت، اوریون، مخملک و سرخک
  • آسیب‌های ناشی از ضربه (تروما – Trauma)
  • صداهای بسیار بلند که برای مدت طولانی شنیده شوند
  • بیماری منیر (Meniere)
  • آکوستیک نوروما (acoustic neuroma) و یا ضایعات سرطانی دیگر در گوش داخلی
  • عوارض جانبی ناشی از مصرف برخی داروها
  • در معرض اصوات ناهنجار قرار گرفتن

علائم کم شنوایی حسی-عصبی

افرادی که از کم شنوایی حسی-عصبی رنج می‌برند عموما ابراز می‌کنند که قادر به شنیدن صدای صحبت‌کردن افراد هستند، ولی صحبت‌های افراد به قدر کافی واضح نیست. این افراد غالبا صدای بقیه را بصورت “من من کردن” می شنوند و درک خوبی از گفتار ندارند.

افت شنوایی حسی-عصبی غالبا بر روی بلندی و شفافیت صدا تاثیر م یگذارد. از علایم آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • اصوات مزاحم یا خیلی بلند یا خیلی آهسته به گوش می‌رسند.
  • دنبال کردن صحبت‌های دو یا چند نفر هنگامی که همزمان صحبت می‌کنند سخت می‌شود.
  • گوش‌کردن به صحبت افراد در محیط‌های شلوغ با دشواری رو به رو می شود (به عنوان مثال در ایستگاه‌های قطار، ساختمان‌های در حال ساخت، نمایشگاه‌ها، باشگاههای ورزشی و غیره).
  • برخی از صداهای گفتاری سخت‌تر شنیده می‌شوند (مانند “س” یا “ت”).
  • صدای صحبت دیگران نامفهوم (حالت “من من کردن”) به گوش می‌رسد.
  • صدای وزوز و زنگ مداوم در گوش شنیده می‌شود.
  • فرد احساس گیجی و عدم تعادل می‌کند.

درمان افت شنوایی حسی عصبی

هیچ‌گونه راه حل درمانی-دارویی و  یا جراحی خاصی تا به امروز برای ترمیم سلول‌های مویی‌شکل گوش داخلی و یا عصب شنوایی ارائه نشده است. با این حال بسته به میزان شدت افت شنوایی می توان از سمعک‌ و یا کاشت حلزون شنوایی برای درمان کم شنوایی حسی-عصبی بهره برد. تجهیزات کمک‌شنوایی از قبیل دستگاه‌های هشدار، ساعت‌های مجهز به ویبره و تلفن‌های دارای قابلیت تبدیل صوت به نوشتار، در کنار یکدیگر درمان جامعی را برای این نوع از کاهش شنوایی ارائه می‌کنند.

کم شنوایی انتقالی – Conductive Hearing Loss

نوع غیر معمول تر کم شنوایی، کم شنوایی انتقالی است که در اثر وجود مانع یا آسیب رسیدن به گوش خارجی یا گوش میانی رخ می‌دهد و مانع انتقال صدا به گوش داخلی می‌شود. این نوع از افت شنوایی شنوایی می‌تواند بسته به علت آن، دائمی یا موقت باشد.

کم شنوایی انتقالی

علل کم شنوایی انتقالی

علل بروز کاهش شنوایی انتقالی به این بستگی دارد که چه قسمتی از گوش دچار اختلال است، گوش خارجی و یا گوش میانی

گوش خارجی

  • استنوز (Stenosis) یا باریک‌شدن مجرای شنوایی
  • تجمع واکس گوش
  • اگزوتوز (Exotoses) که شکل‌گیری برجستگی‌های شبه‌استخوانی داخل مجرای گوش است و می‌تواند به صورت بالقوه باعث بسته شدن مسیر انتقال صوت شود.
  • اوتیت گوش خارجی (Otitis Externa) یا گوش شناگر که عفونت و التهاب گوش خارجی است.
  • موانعی که توسط اجسام خارجی قرار گرفته در گوش به وجود می‌آیند.

گوش میانی

  • به وجود آمدن شکاف در پرده‌ی گوش که توسط جراحت، عفونت و یا تغییرات سریع و شدید در فشار هوا به وجود می‌آید.
  • تیمپانوسکلروز (Tympanosclerosis) که در واقع ضخیم شدن پرده‌ی گوش است.
  • اوتیت گوش میانی (Otitis Media) یا تجمع مایع در گوش میانی
  • بسته شدن لوله‌ی استاش (Eustachian) که گوش میانی را به پشت حلق و بینی مرتبط می‌کند.
  • اتوسکلروز (Otosclerosis) که یک پدیده‌ی نادر پزشکی است که در آن استخوانچه‌های گوش میانی قابلیت حرکت خود را از دست می‌دهند.
  • رشد تومور در گوش میانی، مانند تومورهای کولستتوما (Cholesteatoma) و یا گلوموس (Glomus)
  • قطع اتصالات استخوانچه‌های گوش میانی در اثر آسیب و یا ضربه‌ی شدید

علائم کاهش شنوایی انتقالی

فردی که از کاهش شنوایی انتقالی رنج می‌برد صدا ها را آرام‌تر و با بلندی کمتری می شنود، اما مشکلی با شفافیت و وضوح صداندارد. افرادی که با این نوع افت شنوایی درگیر هستند غالبا مشکل خود را با بالاتر بردن صدای تلویزیون یا رادیو حل می‌کنند. از علایم افت شنوایی انتقالی می توان به موارد زیر ایشاره کرد:

  • راحت‌تر شنیدن با یک گوش نسبت به گوش دیگر
  • احساس درد در یک یا هر دو گوش
  • احساس فشار در یک یا هر دو گوش
  • احساس کلافگی در مکالمه با تلفن
  • استشمام بوی مخصوصی از کانال شنوایی
  • احساس بلندتر یا متفاوت شنیدن صدای خود فرد.

درمان افت شنوایی انتقالی

به صورت معمول درمان‌هایی از نوع دارویی و یا جراحی برای مبتلایان به کاهش شنوایی انتقالی جهت بهبود علایم و شرایطشان وجود دارد. به عنوان مثال کاهش شنوایی انتقالی ایجاد شده در اثر تجمع واکس گوش، وجود شیئ خارجی در مسیر، رشد غیرعادی بافت در مجرای شنوایی و یا انواع عفونت ها معمولا به صورت دارویی قابل درمان هستند، اما گاهی نیاز به اعمال جراحی نیز پیدا می‌شود. این عوامل اکثر اوقات سبب کاهش شنوایی موقت می‌شود. متخصص شنوایی با بررسی سطح شنوایی فرد مبتلا و معاینه‌ی وی قادر به تعیین نوع درمان مورد نیاز برای او خواهد بود.

افت شنوایی انتقالی ایجاد شده در اثر رخدادهای نامعمول از قبیل استنوز مجرای شنوایی، اگزوتوز، اتواسکلروز و یا قطع زنجیره‌ی ارتعاشی استخوانچه‌های گوش از نظر درمانی پروسه‌ی پیچیده‌تری را طلب می‌کنند و ممکن است به عنوان کم شنوایی دائمی نیز تلقی شوند. مشکلات این نوع آسیب‌های انتقالی می‌تواند از طریق استفاده از سمعک‌های معمول و یا سمعک های انتقال‌دهنده‌ی صوت از طریق استخوان، ایمپلنت‌های قرارگیرنده در استخوان و یا ایمپلنت‌های گوش میانی مرتفع گردند. دستگاه‌های کمک‌شنوایی نیز از قبیل تلفن‌ها یا هدفون‌های تقویت شده نیز می‌توانند راه‌حل جامعی برای این نوع از آسیب‌های شنوایی ارائه کنند.

کم شنوایی ترکیبی و یا آمیخته (Mixed Hearing Loss)

کم شنوایی ترکیبی به صورت ترکیب هرکدام از آسیب‌ها و علایم کاهش شنوایی حسی-عصبی و کاهش شنوایی انتقالی می‌تواند بروز یابد.

کم شنوایی ترکیبی (آمیخته)

علل کم شنوایی ترکیبی :

کاهش شنوایی ترکیبی عموما هنگامی رخ می‌دهد که گوش با نوعی تروما و آسیب شدید روبه‌رو می‌شود. این نوع آسیب به مرور زمان نیز ممکن است رخ دهد: هنگامی که یکی از ضایعات ذکر شده به مرور زمان با ضایعه‌ی دیگری همراه می‌شود. به عنوان مثال فردی ممکن است مدتی طولانی مبتلا به کم شنوایی انتقالی باشد و سپس به زوال شنوایی ناشی از بالارفتن سن (پیرگوشی) نیز مبتلا گردد. یا در حالت دیگر فردی مبتلا به کاهش شنوایی حسی‌-‌عصبی ممکن است موقتا به کاهش شنواییانتقالی به دلیل تجمع واکس گوش مبتلا شود.

علائم و نشانه های کاهش شنوایی ترکیبی:

علایم این نوع از افت شنوایی می‌تواند، به صورت ترکیبی از علائم کم شنوایی حسی-عصبی و کم شنوایی انتقالی، بروز کند.

درمان افت شنوایی ترکیبی

درمان انواع کاهش شنوایی ترکیبی بستگی به سهم هرکدام از انواع ضایعات حسی-عصبی و انتقالی در ضایعه‌ی کلی دارد. در صورتی که کم شنوایی ترکیبی بیشتربه واسطه مشکلات انتقالی باشد، روش‌های جراحی و یا درمان‌های دارویی می‌توانند در درمان آن موثرتر واقع شوند. در صورتی که نقش ضایعات حسی-عصبی در کاهش شنوایی ترکیبی پررنگ‌تر باشد، سمعک‌ها و ایمپلنت‌های گوناگون انتخاب‌های بهتری جهت درمان به شمار می‌روند.

کلام آخر

اگر شما یا فردی از عزیزانتان احساس می‌کنید که از کم شنوایی رنج می‌برید، مشاوره با پزشک و متخصص شنوایی جهت بررسی علل مختلف این مشکل و در نظر گرفتن درمان متناسب با آن، از اهمیت بالایی برخوردار است. بسیاری از انواع کاهش شنوایی انتقالی و یا ترکیبی می‌توانند به سادگی با مداخله‌ی دارویی درمان شوند، و به صورت کلی تمامی انواع کاهش شنوایی به وسیله‌ی سمعک، ایمپلنت‌های گوناگون و یا دیگر وسایل کمک‌شنوایی قابل مدیریت و درمان خواهند بود.